Anders beter uit de crisis.

Stop de negatieve mallemolen

Een van mijn vrienden vraagt of we het tien jaar geleden beter of slechter hadden dan nu. Ik geloof niet dat het veel verschil maakt. Tien jaar geleden hadden we 10% minder inkomen dan nu, maar onze uitgaven zijn inmiddels ook gestegen. Natuurlijk zijn er mensen en bedrijven die het objectief slechter hebben dan 10 jaar geleden, maar er zijn er ook genoeg die het beter hebben. Voor de grootste groep zijn de verschillen nauwelijks merkbaar. Toch heeft iedereen het over de crisis. Blijkbaar zit die in ons hoofd. Want als het alleen zou gaan om de financiële tekorten, dan lijkt de oplossing eenvoudig: iedereen die een bovenmodaal inkomen heeft levert 1% tot 15% in, oplopend met de hoogte van het inkomen. Dat geldt ook voor behaalde winsten van bedrijven. Zo dragen de sterkste schouders de zwaarste lasten, en zo worden ook de toegenomen verschillen tussen arm en rijk teruggebracht. Met de financiële ruimte die wordt geschapen kunnen we, als de samenleving de collectieve voorzieningen goed aanstuurt en controleert, de problemen met onze voorzieningen voor zorg en welzijn, pensioenen en arbeidsparticipatie gemakkelijk oplossen. We houden dan nog geld over ook. Dus in het op orde krijgen van de financiën zit niet de kern van het probleem.

Naar mijn mening speelt de echte crisis zich af op het sociale en morele vlak. Grote groepen in de samenleving zijn de hele dag bezig met zaken die in hun beleving mis gaan. Velen worden gevoed met het idee dat ze benadeeld worden, of dat anderen zich boven hen verheven voelen. Vergelijk het met de Vlaming die zich minder voelt dan de Waal, terwijl hij het objectief veel beter heeft, en ook meer mogelijkheden krijgt.
Het is verleidelijk om alleen naar de anderen te kijken, en over de ander te oordelen. Dat betekent namelijk dat je zelf niet hoeft te veranderen; nee, het is de ander die beter moet worden. We zien de neiging om te oordelen over de fouten van anderen terug op allerlei maatschappelijke vlakken. Zo behaalt de jeugdzorg met haar interventies goede resultaten. Maar de problemen met de kleine groep met wie het mis gaat worden breed uitgemeten. Er worden vervolgens Kamervragen gesteld en er wordt gevraagd om maatregelen. Het resultaat is dat er nog meer verantwoordingscycli in het systeem worden ingebouwd, en de bureaucratie neemt alsmaar toe. Dat kan zelfs zo ver gaan dat het hele systeem wordt opgeblazen.
Hetzelfde mechanisme doet zich voor bij het TBS-stelsel, de gezondheidszorg, het stelsel van de uitkeringen, de opvang van asielzoekers, enzovoort. Geen van deze stelsels is volmaakt, maar op echte of vermeende onvolkomenheden wordt meteen ingesprongen, ze worden uitvergroot, politiek uitgespeeld, met bombarie gepubliceerd in de gretige pers of op het internet, en er wordt geëist dat er onmiddellijk maatregelen worden genomen. Veel politici laten zich verlokken hier aan mee te doen.
Ik vraag me daarom af waar de socialisten, sociaal democraten, Christendemocraten en sociaal liberalen met lef, eigen mening en verstand zijn gebleven. Politici die niet meteen achter de meute aanlopen, maar zich eerst goed verdiepen in de materie en met gedegen argumenten een eigen standpunt durven innemen en op basis daarvan handelen.
Het ultieme antwoord op de echte crisis, is het antwoord op onze huidige manier van samenleven, is het herwaarderen en uitdragen van een pedagogische kaders, fatsoenlijk handelen op basis van duidelijke waarden en normen. Maatschappelijke sleutelfiguren hebben daarin een voorbeeldfunctie. Daarom moeten corrupte of niet integere politici, ambtenaren, onderzoekers, captains of industry of commissarissen hard worden aangepakt. Er is in onze maatschappij veel hufterig gedrag, en daar moeten mensen op aangesproken worden. Religieus extremisme, van welke soort ook, moet worden uitgebannen, door het toepassen van uitgangspunten voor een zinvol menselijk bestaan. Het humanisme is al oud, maar als medicijn voor extremisme nog springlevend. Daarbij gaat het om een sociale en gezonde wijze van omgaan met elkaar; niet alleen maar met het vingertje naar de ander wijzen, maar zelf verantwoordelijkheid nemen, en, waar nodig, ook verantwoordelijkheid nemen voor anderen die niet of moeilijk zonder onze steun kunnen. We kunnen plezier en zelfvervulling putten uit het gegeven dat we anderen kunnen helpen, en niet zelf die hulp nodig hebben. Vervolgens doet het een mens goed als hij dankbaarheid ontvangt van degene die geholpen is.
Juist de ervaring van betekenis kunnen hebben voor anderen door je voor de ander in te zetten is voor mij de drijfveer om politiek maatschappelijk actief te zijn. Als we met z’n allen een steentje bijdragen aan het positief en constructief samenleven, verdampt de crisis als sneeuw voor de zon, en komen we er anders beter uit.
Raf Daenen fractievoorzitter PvdA oirschot

 

Rattengedrag of werken aan nieuwe solidariteit

Ons gedrag in tijden van economische crisis

In tijden van crisis sparen we meer en we besteden minder. Er worden conservatievere keuzes gemaakt, we rijden minder auto, bereiden vaker zelf eten, roken, drinken en gokken minder. Maar ook zijn er meer klachten over angst, depressie en slapeloosheid en neemt het aantal zelfdodingen toe.

Overheden en bedrijven trekken zich op hun stellingen terug, worden gesloten en bezuinigen op vernieuwing en ontwikkeling. Tegelijkertijd wordt op primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden beknibbeld. Er worden nauwelijks nog vaste arbeidscontracten aangeboden, en het aantal ZZP-ers neemt enorm toe. Er is minder aandacht voor de behoeften van werknemers, de onzekerheid en het wederzijdse wantrouwen nemen toe en de solidariteit tussen werknemers neemt af.

Er zijn dus goede redenen om je als werknemer op basis van onderlinge solidariteit te organiseren, net zoals werkgevers dat doen. De werkelijkheid is echter anders.

Rattengedrag in organisaties

Gedrag zoals roddelen, sporen uitwissen, de ander uitlokken meer te vertellen dan hij of zij eigenlijk wil, liegen, konkelen, komt regelmatig voor. Binnen organisaties wordt steeds meer politiek gehandeld, van top tot werkvloer. De oorzaak zijn ontwikkelingen zoals het steeds groter worden van organisaties door fusies, meer indirecte sturing en communicatie, minder zekerheden, meer concurrentie en snellere veranderingen.

Door de toenemende omvang van organisaties en meer mogelijkheden om op afstand te werken neemt het directe contact met collega’s en bazen af. Dat wordt nog versterkt als door voortdurende interne organisatieveranderingen collega’s steeds van plek of werkinhoud wisselen. Er is dan minder gezamenlijkheid en solidariteit. Het gevoel slechts een pion in een spel te zijn neemt toe. Veel mensen gaan hun eigen terrein afbakenen en hun positie versterken. Met als gevolg, meer wantrouwen, en gedemotiveerde medewerkers.

De belangrijkste aanzet tot rattengedrag op de werkvloer is verkeerd voorbeeldgedrag van leidinggevenden. In driekwart van de gevallen is oneerlijke behandeling van medewerkers door leidinggevenden en jaloezie tussen medewerkers een bron voor rattengedrag. Leidinggevenden vertonen vaak “rattengedrag” om hun eigen positie te handhaven of te versterken.

Daarbij speelt het aloude Peterprincipe een rol. Dit principe zegt dat in een hiërarchie elke werknemer stijgt tot zijn niveau van incompetentie. Om zich vervolgens op dat niveau te handhaven zullen veel werknemers verdedigingsmechanismen ontwikkelen om hun incompetentie te maskeren. De chef of het directielid probeert grip te houden op zijn personeel via procedures en machtsspelletjes, om naar boven toe de indruk te wekken dat alles onder controle is. Het gevolg van de geschetste ontwikkelingen bij veel mensen in organisaties is dat ze een aantal belangrijke negatieve gedragsprincipes leren:

1. laat nooit het achterste van je tong zien, want teveel vertellen kan tegen je worden gebruikt; dat is het lot van veel klokkenluiders.

2. ga er van uit dat anderen niet te goeder trouw zijn, en in staat zijn om, als het nodig is, jou onderuit te halen; probeer ze dus voor te zijn.

3. niemand is onmisbaar, dus bind je niet emotioneel aan de organisatie, wees zakelijk,  en verbeter je eigen positie.

4. leer strategisch denken en handelen; zoek wat er steekt achter opmerkingen van een baas of collega, of achter een organisatie-memo, bedenk wat het kan betekenen voor jouw positie, en kijk hoe je er je voordeel mee kunt doen.

Zo ontstaat een arbeidsomgeving en als we niet uitkijken ook een maatschappij die is gebaseerd op wantrouwen, berekening en egoïsme.

3. Rattengedrag op maatschappelijk niveau

Op maatschappelijk niveau wordt rattengedrag manifest zoals: liegen (begrotingsstaten van landen of grote bedrijven), graaien en chanteren (de banken), sporen uitwissen (organisaties die geld witwassen of milieuregels overtreden), of meer laten zeggen dan men wil (bedrijfsgeheimen ontfutselen en doorverkopen).

In de kleine wereld zien we gedragingen zoals niet betalen voor geleverde diensten, met opzet slecht werk afleveren zodat er weer werk uit voortvloeit, kleine lettertjes in contracten verzwijgen, verzekeringen oplichten, inkomsten verzwijgen voor de belasting, anderen discrimineren, polariseren, enz.

We durven te stellen dat slecht voorbeeldgedrag slecht volggedrag oproept.

 

4. Doorbreek de ban en bied perspectief

Soms lijkt het alsof mensen er alleen maar op uit zijn om zichzelf te verrijken of te versterken ten koste van anderen. Toch kunnen we, verwijzend naar de Romeinse filosoof Seneca die zegt dat de mens heilig is voor de medemens, veel voorbeelden noemen van onbaatzuchtige menselijke activiteiten. Denk maar aan artsen zonder grenzen, gaarkeukens voor de armen, vakbondwerk, of het werk van vele maatschappelijke organisaties en vrijwilligers.

Blijkbaar kunnen de goede voorwaarden worden ontwikkeld voor gedrag van naastenliefde en solidariteit. Ook blijkt dat gedrag kan veranderen, en dat er wat valt te kiezen. Maar we moeten ons wel bewust zijn van de keuzes en de gevolgen ervan.

In opvoeding en op school kan dit bewustzijn worden geleerd. Bij een positieve opvoeding leer je de mogelijkheden zien van wat onze aarde biedt en durf je medemensen te vertrouwen. In werksituaties kan de vraag worden gesteld van welke activiteiten je energie krijgt, wat je zinvol vindt, waar je kansen ziet en hoe in onderlinge solidariteit het werkklimaat verbeterd kan worden. Ook in ieders persoonlijke levenssituatie kan de vraag naar een zinvolle invulling van het bestaan worden gesteld. De vraag naar het geven van betekenis is nu actueler dan ooit. We moeten juist nu samenwerken aan samenleven, vanuit het geloof dat daarmee nieuwe mogelijkheden een kans krijgen.

Raf Daenen,

Willem Vermeulen.
Auteurs van het boek ‘Perspectief op een maatschappij in crisis, samen leren, samen werken en samen leven’ (Boom-Lemma, 2012)

 

 

 

  

 

 

Het Grote Graaien, Laurentius en Fatsoen

We leven in tijden van economische crisis. Deze crisis is veroorzaakt door grenzeloze liberale hebzucht. Zoals bij de banken zien we ook in andere maatschappelijke sectoren, zorg, onderwijs, openbaar vervoer, en ook in onze kersverse woningcorporatie, het fenomeen optreden van een normloos persoonlijk verrijkingsgedrag. Niet alle Grieken, Portugezen, Fransen zijn een probleem maar het onfatsoen en grenzeloos markthandelen van een select groepje snelle jongens en meisjes brengen een samenleving in problemen.

Waarschijnlijk zijn we als Oirschotse gemeente de dans van een financieel debacle ontsprongen. Niemand kon voorzien dat aan de Top van Laurentius een gladde halfcriminele bestuurder stond. Zowel de huurdersraad als alle politieke fracties binnen en buiten de raad vonden de verkoop van het woningbedrijf een goede deal. Pas in een later stadium hebben wij als PvdA de eerste kritische vragen aan de betreffende directeur gesteld over het PSV-vastgoed. Maar ook toen nog wist deze mooiprater zich hier uit te redden.

De oplossing van de financiële crisis vinden we dan ook niet met rechtse slogans van potverteren en harder optreden of roepen dat het de schuld is van het buitenland en de buitenlanders. Net zo min als zou een sociaal geïsoleerd Nederland de oplossing zijn.

We leven in een moeilijke, snelle en mediale sensatie wereld. Turbulentie en egoïsme vragen om stabiele en betrouwbare moeilijke keuzes. Fatsoen en zorgzaamheid zijn datgene wat we er met zijn alle aan bij kunnen dragen.

Persoonlijk kiezen wij voor een sociale en sterke Nederlandse samenleving zonder oogkleppen. Wij roepen iedereen op te gaan stemmen en door alle mooie woorden, insinuaties en snelle beloften heen te kiezen voor politici die vorm kunnen geven aan een waardevolle samenleving.

Namens PvdA Oirschot de Beerzen

Raf Daenen 0646298931

 

De echte crisis

We praten de hele dag over 16 miljard euro bezuinigingen. We zagen hoe Rutte zich in allerlei bochten wrong, hoe De Jager alle politieke fracties bezocht. Hoe Pechtold de opinieleider speelt en hoe Wilders de ouderen als breekijzer voor zijn politiek probeert te gebruiken.

De werkelijke crisis zit dieper. Het grote graaien zit ook in ons egoïstische zelf. De ander mag niets en wij willen alles. We verstoppen ons liever achter de virtuele werkelijkheid van onze Iphone of Ipad dan dat we de ander persoonlijk tegemoet treden. We claimen allerlei voorzieningen van de overheid uit angst om te kort te komen, te lijden of dood te gaan.

De huidige crisis wordt voortdurend neergezet als economische crisis. Het gaat niet langer om recht, waarde of verantwoordelijkheid maar alleen om geld, geld en nog eens geld. Wanneer beseffen we dat de echte crisis een sociaal pedagogische crisis is? Wie heeft het lef om de onderlinge betrokkenheid centraal te stellen? Zijn dat de nieuwe leiders zoals Wintels (CDA) en Samsom(PvdA) of Sap en Slob? Het gaat om sober maar normbewust, ijverig en betrokken leiderschap.

Wanneer we in onze kleine wereld van elke dag, wijk, buurt, vrienden en verenigingen rondkijken dan weten we dat er nog veel potentie, menselijk kapitaal in de samenleving is. Er is genoeg kracht en inzet zonder bureaucratie en met verantwoordelijkheid. Er gebeuren mooie dingen waar we met zijn allen beter van worden. In antwoord op de crisis biedt voorbeeldgedrag perspectief. De pedagogische werking van samenleven, samenwerken en samen leren kan de crisis keren. Investering in pedagogisch kapitaal levert de oogst van menselijke vreugde en waarde en brengt ons weer terug bij de diepere betekenis van ons mens-zijn.

Misschien valt er op 12 september echt wat te kiezen, de keuze tussen, onbezonnen bezuinigingen, mooie woorden, verantwoordelijke betrokkenheid en verantwoorde keuzes. De keuze tussen de angst om in te moeten leveren of het leven samen durven te beleven!

Raf Daenen en Willem Vermeulen; auteurs van het boek “Perspectief op een maatschappij in crisis”

stimuleer burgerinitiatief en kom sterker uit de crisis

De huidige maatschappelijk economische crisis wordt in brede kring onderkend. Het vertrouwen in de politiek, de banken, de kerken, de gezondheidszorg en andere grote instellingen neemt af. Veel mensen voelen zich bedrogen en in de steek gelaten. Het gevaar is dat het onderlinge vertrouwen afneemt, dat mensen vervallen tot egoïsme, nationalisme of vreemdelingenhaat, dat de angst toeneemt en dat het fundament onder de samenleving wordt weggeslagen. In de media verschijnen verontrustende berichten dat de crisis toeneemt, en dat dit zelfs de ondergang van de huidige maatschappelijke ordening inluidt. Zo ontstaat een spiraal van negativisme die zich kan versterken en dan inderdaad tot chaos en verval leidt. Zover hoeft het naar onze mening zeker niet te komen. We kunnen keuzes maken, en we constateren dat er gelukkig organisaties en mensen zijn die kiezen voor openheid, constructiviteit, verantwoordelijkheid en compassie voor anderen. Daardoor ontstaan vooral in de wereld rondom ons opbouwende initiatieven. Die initiatieven kunnen, als ze worden gesteund door gevestigde maatschappelijke of politieke instituties, een toenemende positieve werking hebben. Bij veel initiatieven zijn gemotiveerde vrijwilligers de spil in de uitvoering. We noemen in Tilburg een initiatief zoals Dress for Succes. Dit is een organisatie die mensen die van een minimum moeten rondkomen voorziet van kleding om te gaan solliciteren. Ook kan worden gedacht aan sportverenigingen die aandacht besteden aan het belang van goede omgangsvormen en faire bejegening. Zo hebben onder meer de voetbalverenigingen RKSV Were Di en de Beerse Boys een statuut “normen en waarden” waarin is vastgelegd wat wel en niet kan binnen de vereniging. Als uitgangspunt geldt: “Respect voor de ander, geweldloosheid, aanspreekbaarheid op gedrag en op het bepalen van eigen grenzen bij wat toelaatbaar is en niet”. Van alle leden wordt verwacht dat ze de regels naleven. De Stichting La Poubelle, bestaande uit een kringloopbedrijf, een tuinderij en een sociaal eethuis biedt een uniek pakket van diensten en voorzieningen ten behoeve van Tilburgers die het moeilijk hebben in hun maatschappelijk bestaan. Prins Heerlijk, een lunchcafé en brasserie in Tilburg biedt plaats aan jonge mensen met leerproblemen of een verstandelijke beperking om te werken in de bediening, de keuken en de huishouding, onder leiding van een professioneel horecateam.
In de directe omgeving van Tilburg, in Middelbeers bestaat de stichting Kubes, die culturele evenementen organiseert. Er is een theaterproductie en een speelfilm gemaakt waar veel Beerzenaren belangeloos bij waren betrokken. Activiteiten zoals deze, en er zijn er nog meer, laten zien dat er veel kracht in de maatschappij bestaat om ook in tijden van krimpende economie en toenemende onzekerheid maatschappelijke vernieuwing of versteviging van maatschappelijk draagvlak te waarborgen. Op locaal niveau moeten in het kader van de Wmo de politiek en belangrijke maatschappelijke instituten ondersteuning bieden en het goede voorbeeld geven. Ook moeten de juiste prioriteiten worden gesteld. Helaas is dat niet altijd het geval; vrijwilligersorganisaties vallen vaak als eerste ten prooi aan bezuinigingen. Er wordt vaak “penny wise en pound foolish” gehandeld. Zo werd het maatschappelijk verantwoord ondernemen in Tilburg tot dit jaar beloond met subsidie, maar nu stopt dat. Buurthuiswerk wordt sterk gekort, waardoor buurthuizen met sluiting worden bedreigd. Dat betekent dat er in de toekomst nog meer een beroep op actieve vrijwilligers moet worden gedaan. We constateren dat er nog steeds draagvlak is om zich actief in te zetten, maar het is noodzakelijk dat overheden, maatschappelijke organisaties, managers en professionals en last but not least actieve burgers zichtbaar betrokken blijven. Als dat gebeurt kan de crisis een positieve wending krijgen. Het leidt dan tot vernieuwing zodat mensen en organisaties er sterker uit te voorschijn komen; voorleven.

Uitweg uit de crisis hebben we zelf in de hand

Raf Daenen
Willem Vermeulen
Samen leren, samen werken en samen leven



In tijden van crisis wordt vaak Pavloviaans gereageerd: bezuinigen, snijden, belastingen heffen, of fuseren. Maar de oplossing ligt veel eerder in kleine, nieuwe vormen van samenwerken en -leven.

Dat we in een tijd van crisis leven is duidelijk. We hoeven maar het nieuws te volgen, of de krant erop na te slaan. De berichtgeving toont dat we thans van incident naar incident hollen. In veel publicaties wordt deze crisis, haar aard, oorzaak en gevolgen beschreven. Ook wij doen dit, in ons onlangs verschenen boek, maar we geven ook een perspectief.

Maar eerst de oorzaak van de crisis. De westerse wereld heeft zichzelf jarenlang verrijkt ten koste van andere werelden. Een toplaag van bankiers, captains of industry, speculanten, mensen met een sterrenstatus en bepaalde politici heeft zichzelf onevenredig veel toebedeeld, ten koste van anderen, van natuurlijke bronnen, van milieu en natuur, van de schaarse goede ruimte. Ook in 2011 bleken, ondanks de bancaire crisis nog forse bonussen te worden uitgereikt. Zo kreeg de ING-topman bovenop zijn jaarsalaris 1,25 miljoen euro. Het ongebreideld spenderen kon op den duur niet goed gaan, en nu lijken de klappen in versneld tempo te vallen.

Behalve de financieel-economische crisis is er ook sprake van een maatschappelijke crisis, waarvan de wortels zijn terug te vinden in het derde kwart van de vorige eeuw. Te denken valt aan de toenemende ontkerkelijking, waardoor mensen hun eigen onzekere lotsbestemming moeten construeren, want de belofte van de hemel is weggevallen. De onbelemmerde economische groei heeft geleid tot verkwisting in onze maatschappij en schrijnende tekorten in arme landen. Door de val van de muur werd de aloude vijand van het communistische Oostblok ontmanteld en werd zelfreflectie op de eigen maatschappij noodzakelijker. Door schaalvergroting is de functie van kleine gemeenschappen weggevallen en het individualisme is toegenomen. De emancipatie van minderheden en de opkomst van de multiculturele samenleving leidt tot veel onrust en kan aanzetten tot extremistische denkbeelden. Door deze ontwikkelingen neemt het cynisme en het wantrouwen in de politiek toe.
Daar komt de ongebreidelde marktwerking bij en de neiging van mensen en organisaties om zoveel mogelijk materieel bezit of kapitaal te vergaren. Dat kan het fundament van solidariteit aantasten. Ook het voortdurend wijzen naar anderen of het eisen van directe oplossingen voor individuele problemen door maatschappelijke instituties kan de bodem onder het samenleven wegslaan.

Gelukkig hebben volgens ons crises niet alleen een negatieve uitstraling, ze leiden ook tot het verzetten van de bakens, ze zetten aan tot beweging, zoals in de dialectiek wordt beschreven. Uit een crisis ontstaat vaak een nieuwe weg, of het zoeken naar andere oplossingen. De initiatieven daartoe vinden we meestal niet in de grote wereld, want die reageert doorgaans bijna Pavloviaans defensief: bezuinigen, snijden, belastingen heffen, of fuseren.

Volgens ons moet de oplossing worden gezocht in wat we noemen ‘de kleine wereld’, de directe sociale omgeving. Die kleine wereld gaat zich roeren en initiatieven ontplooien. Het roeren zien we bijvoorbeeld in het protest van mensen die zich aansluiten bij de occupy-beweging tegen de huidige wereldorganisatie. Daarnaast zijn veel mensen in hun eigen directe omgeving solidair actief en constructief bezig. Zo zijn er pleeggezinnen die tijdelijk kinderen opvangen die wegens omstandigheden niet in het eigen gezin kunnen opgroeien. Het wordt door het pleeggezin als een groot goed ervaren dat men een kind een nieuwe kans kan geven. Ook in sportclubs, zoals de voetbalclub zijn veel vrijwilligers actief. Zij willen bijdragen aan de maatschappelijke opvoeding van de jongeren, door ze bewust te maken van sportief gedrag en door zelf het goede voorbeeld te geven. Bij de VoorleesExpress wordt door vrijwilligers voorgelezen aan kinderen in achterstandssituaties. Dit stimuleert niet alleen de taalontwikkeling, ook worden op deze manier contacten gelegd met de ouders, en hun leefwereld kan worden verbreed. Dit zijn voorbeelden die perspectief tonen. Want door samen te werken, samen te leren en samen te leven wordt het sociaal fundament van de samenleving versterkt.

De bovenstaande voorbeelden geven aan dat er nog genoeg veerkracht en daadkracht in de maatschappij is om de maatschappelijke en economische problemen te lijf te gaan. Er is perspectief, als we gezamenlijk zin kunnen geven aan ons bestaan, als we daarbij imperfecties kunnen accepteren, en als we ervaren dat het samen werken en samen leren een meerwaarde geeft die niet door materieel gewin kan worden geëvenaard.

Zowel op het niveau van organisaties, van leidinggevenden als van professionals kan de meerwaarde worden waargemaakt door samenwerking aan te gaan, door op inhoud te sturen in plaats van op procedures en door maatschappelijke opvoeding te herintroduceren en te stimuleren. Zo kunnen we de goede mensen op de goede posities krijgen en daarmee kan een kentering in de grote wereld worden bewerkstelligd. Dat geeft uitzicht op een hoopvolle toekomst.

Boekpresentatie: perspectief op een maatschappij in crisis

Samen leren, samen werken en samen leven




Op maandag 20 december, stipt om twaalf uur ‘s middags is het boek van Raf Daenen en Willem Vermeulen uitgereikt aan Tweede Kamerlid Jeroen Dijsselbloem. Amper fit van het auto-ongeval dat hij twee weken tevoren had heeft Raf Daenen met onverminderd enthousiasme zijn boek gepresenteerd aan studenten, docenten en belangstellenden. Lovende woorden zijn ook gesproken door Lilian Linders, die namens de het instituut Sociale Studies een exemplaar in ontvangst heeft genomen.

Het boek getiteld “Perspectief op een maatschappij in crisis, samen leren, samen werken en samen leven”, vertelt verschillende ervaringsverhalen van mensen die zich stuk voor stuk verdienstelijk maken in de maatschappij. Deze gepassioneerde verhalen bieden inspiratie voor een ieder om in de eigen leefomgeving, de gedachte “de maatschappij dat zijn wij”, uit te dragen. Zo worden er concrete handvatten geboden voor een beter Nederland dat sociaal en bewogen in menselijkheid is.

Daarnaast biedt het boek een maatschappijkritische en onderzoekende blik op onze samenleving op weg naar sociale duurzaamheid. De lezer wordt meegevoerd op reis door de geschiedenis van maatschappelijke bewegingen naar het heden. Het hectische heden, waar veel oude sociale en religieuze verworvenheden lijken te zijn weggevallen biedt in de crisissfeer ook kansen en vraagt om creativiteit en inzet van ons allen.

Het boek is een aanwinst voor de (sociale) professional, de bezorgde burger en betrokken student. Voor iedereen dus. Het was namelijk niet eerder zo gemakkelijk om een goed beeld van onze maatschappij, van onze politieke en economische situatie te krijgen, door enkel een boek te lezen. Geef op basis van de voorbeelden uit het boek betekenis aan het begrip “voorleven” of doe jij dat uit jezelf al? Ontdek het!
Angelique Wissen

Perspectief op een maatschappij in crisis, samen leren, samen werken en samen leven
Boom Lemma Uitgevers, ISBN 9789059317697 paperback 113 pagina’s € 14,50
http://rafdaenen.blogspot.com

Perspectief op een maatschappij in crisis

 

Raf Daenen en Willem Vermeulen

isbn

978 90 5931 769 7 

Perspectief op een

maatschappij in crisis

Samen leren, samen werken en samen leven
BOOM/LEMMA
We leven in een tijd van crisissen. Behalve met een financieel-economische
crisis hebben we ook te maken met een maatschappelijke crisis. Dit brengt
voor veel mensen spanningen en stress met zich mee. Toch kan uit een
crisis ook iets goeds voortkomen: een crisis zet aan tot beweging, tot het
verzetten van de bakens. De initiatieven daartoe vinden we in ‘de kleine
wereld’, ofwel in de directe sociale omgeving. In Perspectief op een
maatschappij in crisis worden vele voorbeelden gegeven van dergelijke
constructieve initiatieven, met name in de welzijns- en zorgsector. Ook
worden er mensen geïnterviewd die zich inzetten voor diverse projecten
waarbij mensen elkaar ontmoeten en ondersteunen. Deze maatschappelijk
pedagogische activiteiten zijn waardevol omdat ze zelfgroei mogelijk
maken en mensen tot zelfverantwoordelijk leven kunnen aanzetten.
Vanuit het microniveau kan de macrowereld vervolgens positief worden
beïnvloed.
Dit boek is geschreven voor studenten en professionals in de sociaalagogische
en pedagogische beroepen, alsmede voor politici en beleidsmakers
die met bezieling en vertrouwen willen vormgeven aan een
samenleving waarin ‘voorleven’ ertoe doet.
Raf Daenen is docent beleid, organisatie en maatschappelijke ontwikkeling
aan de Fontys Hogeschool in Eindhoven.
Willem Vermeulen is adviseur mens en verkeersveiligheid bij Rijkswater
staat en ontwikkelaar van rekenwiskundeonderwijs bij een educatieve
uitgeverij.

uitgeverij.

Perspectief op een maatschappij in crisis

Op 15 december verschijnt ons boek: "Perspectief op een maatschappij in crisis

We leven in een tijd van crisissen. Er is in de grote wereld een financieel economische crisis die een groot deel van de mensheid treft. Er is ook een maatschappelijke crisis waarvan de wortels zijn terug te vinden in het derde kwart van de vorige eeuw. Te denken valt aan de toenemende ontkerkelijking, de grenzen aan de groei, de val van de muur waardoor het vijanddenken wegviel, de schaalvergroting waardoor de functie van kleine gemeenschappen is weggevallen en het individualisme is toegenomen, de emancipatie van minderheden en de multiculturele samenleving die thans tot veel onrust leidt omdat ze aanzet tot extremistische denkbeelden. Tegelijkertijd groeit het cynisme en het wantrouwen in de politiek.

Voorts wordt geconstateerd dat ongebreidelde marktwerking en de neiging van mensen en organisaties om zoveel mogelijk materieel bezit of kapitaal te vergaren, het fundament van solidariteit kan aantasten. Ook het voortdurend wijzen naar anderen of het eisen van directe oplossingen voor individuele problemen door maatschappelijke instituties kan de bodem onder het samenleven uitslaan.

Gelukkig hebben crisissen niet alleen een negatieve uitstraling, ze leiden ook tot het verzetten van de bakens, ze zetten aan tot beweging, zoals in de dialectiek wordt beschreven. Uit crisis ontstaat vaak een nieuwe weg, of het zoeken naar andere oplossingen. De initiatieven daartoe vinden we in wat we noemen “de kleine wereld”, de directe sociale omgeving. In het boek worden vele voorbeelden gegeven van constructieve initiatieven in de kleine wereld .Er zijn interviews gehouden met personen die zich inzetten om medemensen op te vangen, hen mogelijkheden te bieden zich te ontplooien of om op kleine schaal maatschappelijke problemen op te lossen.

Met de interviews en positieve voorbeelden wordt aangetoond dat er genoeg veerkracht en daadkracht in de maatschappij zit om de geconstateerde problemen op te vangen. Er is perspectief, als we gezamenlijk zin kunnen geven aan ons bestaan, als we daarbij imperfecties kunnen accepteren, en als we ervaren dat het samen werken en samen leren een meerwaarde geeft die niet door materieel gewin kan worden geëvenaard. Zowel op de laag van organisaties, van leidinggevenden als van professionals kan de meerwaarde worden waargemaakt door samenwerking te stimuleren, door op inhoud te sturen en door maatschappelijke opvoeding te stimuleren. Maatschappelijk pedagogische activiteiten verdienen herwaardering, omdat ze zelfgroei mogelijk maken en  mensen tot zelfverantwoordelijk leven kunnen aanzetten.

Raf Daenen & Willem Vermeulen

De terreur van de normloosheid.

Op dit moment pijnigen wereldleiders hun hersens over de economische crisis. Ze vragen zich af welke ingrepen ze moeten verrichten om de economische orde te herstellen en de financiële markt niet verder in te laten zakken. De speelruimte van de leiders is beperkt; de bedrijven willen niet financieel worden belast, en de burgers willen hun materiële verworvenheden niet inleveren. We zijn gevangen in een marktsysteem dat organisaties en mensen aanzet tot reactief gedrag, om zoveel mogelijk winst uit situaties te halen of in elk geval zo weinig mogelijk concessies te doen.

Er is een opvallende parallel tussen de straatratten die in Londen op grote schaal aan het plunderen zijn geslagen, en de beursspeculanten die enkel hun financieel belang voor ogen hebben. Beide reageren impulsief en destructief. Waarom? We zien frustratie, gokgedrag, irrealistische zelfbeelden of zelfverheerlijking, onbereikbare fantasieën, of de wens iemand te zijn tegen wie wordt opgekeken.

Er zijn ook verschillend tussen de straatrellen en de beursspeculanten. De straatrellen worden door vrijwel iedereen afgekeurd, en repressief optreden wordt noodzakelijk gevonden. Relschoppers en vernielers worden opgepakt. Maar de beursspeculanten kunnen hun gang gaan. Het gokken op de beurs met al haar gevolgen wordt als noodzakelijk element van een markteconomie gezien. Speculanten worden niet opgepakt, maar als poortwachters van onze samenleving beschouwd: zij bepalen de randvoorwaarden voor de maatschappelijke mogelijkheden.

Hoe scheppen we een beter perspectief voor zowel de straat als de markt? Voor beide groepen geldt dat samenlevingsgedrag in de plaats moet komen van individualistisch impulsief gedrag: aanvallen of vluchten.

Het perspectief vraagt om een andere benadering, in gezin, school, vereniging, media, instituties. Te vaak wordt het eigenbelang of het belang van de groep waarmee men zich het meest identificeert als norm gezien. Er moet een mentale omslag worden gemaakt, om het samenlevingsbelang voorop te stellen. Dat vereist een pedagogisch reveil, niet om met een geheven vinger te wijzen op alle normen en waarden, maar om het plezier en de meeropbrengst van samen leven en samen werken in breed verband te laten ervaren. Een bundeling van mensen met een pedagogische taak of instelling is hiervoor voorwaarde. Het kunnen en durven aanspreken op asociaal gedrag en vertonen van voorbeeld gedrag op de beurs of op straat moet weer gewoon worden.

Willem Vermeulen Tilburg psycholoog

Raf Daenen Westelbeers docent M&O Socialestudies