Daar gaan we weer

“Keihard oordeel Ombudsman over onbegrijpelijke overheid”

Mijn eerste reactie bij het lezen van de kop was: daar gaan we weer, de toon is gezet, de overheid heeft het allemaal weer verkeerd gedaan. Het zoveelste onderzoek, opgeklopt door de media waarin we de samenleving andermaal het recht geven om ongenuanceerd te oordelen over iedereen die ergens verantwoordelijk voor is. Wanneer je verder leest wordt het beeld duidelijker ingevuld.

“Persoonlijk contact door de overheid draagt enorm bij aan de goede verhoudingen”. Vanuit de psychologie en communicatie is dit een open deur. Zo hebben we in Oirschot drie basisregels voor handhaving gebruikt: 1. schep duidelijkheid over wat wel kan, 2. communiceer helder de grenzen en 3. maak de boodschap persoonlijk. Het resultaat was een halvering van juridische procedures.

“We mogen niet uit het oog verliezen dat de meeste mensen deugen en gehoorzaam zijn”.  Het handelen van een overheid op basis van wantrouwen is dus het paard achter de wagen spannen.      Echter, door het uitvergroten van incidenten door journalisten en politici zijn we meer geïnteresseerd in straf en controle dan in een constructieve werkwijze. We moeten de indruk wekken dat alles beheersbaar is, door veel processen te regelen. Intussen hebben we een onwerkbare jeugdzorg geschapen, leven we onder de controlebureaucratie van verzekeraars en rapporteren onze gemeenteambtenaren zich een ongeluk om zich te verantwoorden voor een wispelturige gemeenteraad. Elke organisatiekundige weet dat om een organisatie in control te krijgen er een positief perspectief moet zijn. Op basis van vertrouwen, zelfverantwoordelijkheid en aanspreken van mensen, worden uitdagingen geboden aan geïnspireerde medewerkers,

Weer een voorbeeld. Een bestemmingsplan buitengebied wordt een fluitje van een cent wanneer burgers en boeren het samen eens worden. Maar als enkele kwaadwillenden, gesteund door adviseurs die hier brood in zien alleen het eigenbelang nastreven, en als zelfs belangenverstrengeling niet geschuwd wordt, komen we al snel in een cultuur van list, bedrog en wantrouwen. Het gevolg is ellenlange procedures, met een enorme geldverspilling en met alleen maar verliezers. Wanneer de gemeente Oirschot in 2009 de kaders voor het bestemmingsplan buitengebied niet had willen oprekken dan was er allang een nieuw bestemmingsplan, was er minimaal een miljoen bespaard en hadden boeren ruimere bedrijfsmogelijkheden gehad.

“burgers raken te vaak de weg kwijt in alle regelgeving en regelzucht”.  Ga er maar eens aan staan om in een wirwar van eisen, regels en procedures enkele voorzieningen te regelen voor een alleenstaande opa die uit bed gevallen is en zijn heup gebroken heeft.

Door alle controle en het feit dat iedere burger alle gebeurtenissen van over de hele wereld over zich heen krijgt gestort, raken burgers de weg kwijt. Een actueel voorbeeld: de ouders van het Turkse jongetje Yunuz zijn in 2007 door de rechter in het gelijk gesteld. Conclusie: jeugdzorg is in gebreke gebleven. Een gemakkelijke conclusie, maar inmiddels is het 2013 en zou goed uitgezocht kunnen zijn hoe de vork nu precies in de steel zit. Om over deze situatie te oordelen is verdieping, wijsheid geduld en relativeringsvermogen nodig. Daar hebben we tegenwoordig blijkbaar de  tijd en energie niet meer voor. Wat is er gemakkelijker dan van achter een bureau of voor de buis hard en meedogenloos te oordelen en naar gelang de eigen emotionele betrokkenheid de een of de ander te beschuldigen. En daarna hollen we snel zonder om te kijken door naar de volgende hetze, rel of ramp.

De kracht van de gemeenschap

Er is wel degelijk perspectief. De meesten van ons zijn mensen van goede wil, die hun verantwoordelijkheid nemen. Door alle hectische gebeurtenissen, complexiteit, politiek afgedwongen controlebureaucratie en hijgerigheid zien we door de bomen het bos niet meer. De samenleving en wij burgers hebben feitelijk meer behoefte aan sturing, opvoeding, steun en positieve bevestiging. Ook een financiële crisis is te overwinnen door een positieve grondhouding uit te stralen. Als we toch moeten bezuinigen dan wordt de grootste bezuiniging gerealiseerd door verantwoordelijk en creatief burgerschap, een dienende en verantwoordelijke overheid en een krachtig maatschappelijke middenveld. Tegenover de dreigende frustratie van sensatie, snelle woekerwinst en genoegdoening staan gelukkig rijke activiteiten zoals onderhoud van sportvelden, parken en buurten, vrijwillige thuiszorg, wijkpreventie, ruilhulp, enzovoort, te veel om op te noemen. Met samen werken aan samenleven lossen we zoveel problemen op, maken het ook mensen met een zwaar leven dragelijk, we worden weer trots op elkaar en we denken in mogelijkheden in plaats van beperkingen.  De overheid kan hier een goede functie hebben, als ze zich op de juiste momenten en plaatsen stimuleert tot samenleven, maar zich terugtrekt als mensen het uitstekend onderling kunnen regelen.

Willem Vermeulen psycholoog

Raf Daenen fractievoorzitter PvdA oirschot

Beiden auteur van boek "perspectief van maatschappij in crisis" Boomlemma 2012

 

Brandweer de Mierden

De dorpsraad Lage Mierde, Vakvereniging Brandweervrijwilligers (VBV) en de vrijwillige brandweer in Lage Mierde hebben samen een actieplan opgesteld voor behoud voor hun brandweerpost. De drie partijen hebben de koppen bij elkaar gestoken en zijn met een plan in drie stappen gekomen. Er wordt onder meer gevraagd om onafhankelijk onderzoek. Arie Muller van de VBV legt uit: "We gaan ervoor zorgen dat de site De Mierden Veilig beter gemodereerd wordt." Zo moeten bedreigingen, zoals die eerder op de site werden gepubliceerd, voorkomen worden. "Daarnaast gaan we zo snel mogelijk een avond organiseren waar alle raadsleden uitgenodigd worden. We willen ze informeren over de onderzoeken die in opdracht van de gemeente zijn uitgevoerd." Volgens Muller zijn er een aantal punten die inhoudelijk niet kloppen. Welke dat precies zijn, wil hij pas uit de doeken doen op de avond zelf. "Maar er zitten op z'n zachtst gezegd een aantal discrepanties in", aldus Muller. Daarnaast krijgen alle raadsleden een kopie van de reacties die geplaatst zijn onder het internetartikel, waar ook de bedreiging onder geplaatst was. "We willen zoveel mogelijk openheid van zaken geven."

Zet hem op jullie knokken voor de kwaliteit van de kleine gemeenschappen eigenlijk zouden jullie op handen gedragen moeten worden. Mensen die zich vrijwillig inzeten voor welzijn en veiligheid van de gemeenschap dat gooi je toch zo maar niet weg, succes

Vrijwillige Brandweer en regionalisering

Wat niet van onder opgebouwd wordt maar van bovenaf doorgedrukt, kan nooit werken.
Vandaag was in het Brabantsdagblad te lezen dat er in de Mierden niet voldoende nieuwe vrijwilligers gevonden konden worden voor de Brandweer.
Regelmatig komen organisaties die draaien op vrijwilligers onder druk te staan. Anderzijds hebben we in Nederland de mond vol dat gemeenten in het Kader van de Wet Maatschappelijk Ondersteuning een steeds groter appel moeten doen op het oplossend vermogen van de gemeenschap. De logische gedachte die hier op volgt is, de mensen zelf (individualisering) zijn verantwoordelijk dat bepaalde voorzieningen niet meer in stand gehouden kunnen worden. Opgeschaling en professionalisering is dan ook een logisch gevolg.
Als we het nu eens omdraaien. Wanneer we al die onderzoekende mensen achter de bureaus in zouden zetten op de werkvloer, dan zou wat nu als bureauveiligheid wordt opgelegd, praktische doorleefde veiligheidservaring zijn,
Of het nu gaat om onderwijs, buurtzorg, maatschappelijkwerk, bibliotheken, we trappen steeds in de zelfde valkuil. We denken dat groot en professioneel onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Maar al te vaak is groot gekoppeld aan bureaucratie, onderzoek op afstand, beheersing en protocollen. Vermeende efficiëntie winst gaat gepaard met verlies aan betrokkenheid.
Ik wil pleiten voor het sturen op professionele betrokken organisaties drijvend op vrijwilligers in plaats van te sturen op gebureaucratiseerde schijn veiligheid.
Voor de brandweer in de Mierden e.a. betekend dit, burgemeesters denk niet waarom iets niet kan. Mobiliseer energie over hoe we iets wel kunnen behouden.
De kracht van de kleine betrokken gemeenschappen is de essentie van de WMO: Creatieve oplossingen niet perfect maar wel zeker zo goed.