Dagelijks berichten over graaiers, draaiers en korte lontjes

Perspectief op een maatschappij in crisis

Raf Daenen & Willem Vermeulen
978-90-5931-769-7
2012, 113 pagina’s
€ 14,50

De kranten staan vol met nieuws over de economische crisis: we moeten nog meer gaan bezuinigen en inleveren. In schril contrast hiermee zijn er ook dagelijks berichten over graaiers en draaiers in onze samenleving. Denk aan Amarantis, Armstrong, Stapel, de banken, instanties in de zorgverlening, woningcorporaties en korte lontjes op de velden. Tevens lijkt vanuit het beleid de boodschap te komen dat burgers zelf verantwoordelijk zijn voor goed samenleven en voor het eigen welzijn. Zo kan de Wet maatschappelijke ondersteuning worden geïnterpreteerd. Door deze ontwikkelingen gaan veel mensen zich onzeker voelen of ze voelen zich in de steek gelaten. Deze mensen gaan zich afkeren van maatschappij en politiek of op extreme politieke partijen stemmen. Ook constateren we gebrek aan structuur in beleid en opvoeding, wat kan leiden tot mensen die impulsief op elke prikkel reageren, en daartoe bieden moderne media alle gelegenheid.

In het boek Perspectief op een maatschappij in crisis wordt het standpunt gehuldigd dat het noodzakelijk is om structuur aan te brengen en mensen en organisaties aan te spreken op hun maatschappelijke verantwoordelijkheid. Mensen hebben behoefte aan steun en positieve communicatie enerzijds, en duidelijke doelen, kaders en toezicht anderzijds. Dit is nodig om tegenwicht te bieden aan een voortdurend bewegende spektakelmaatschappij, en om het risico te verminderen van handelen uit eigenbelang, van een overdreven zelfbeeld, en van het niet kunnen omgaan met teleurstellingen.

Gelukkig zijn er in de kleine wereld nog genoeg voorbeelden van goede initiatieven, waarbij burgers opkomen voor zwakkeren in de samenleving. Zulke initiatieven kunnen zich als een olievlek uitbreiden en de samenhang in gemeenschappen versterken. Dit verdient ondersteuning vanuit de grote wereld, waarin niet alle aandacht uit moet gaan naar economie en financiën, maar juist geïnvesteerd moet worden in het verbeteren van de kwaliteit van samenleven. Maatschappelijke sleutelfiguren zouden hier het voortouw moeten nemen en het goede voorbeeld geven, en maatschappelijke professionals zouden de creatieve confrontatie moeten aangaan, en niet alleen vanuit protocollaire verantwoording handelen.

Voor meer informatie, contact met de auteurs of het aanvragen van een recensie-exemplaar mailt u naar info@boomlemma.nl. 0646298931

Uitweg uit de crisis hebben we zelf in de hand

Raf Daenen
Willem Vermeulen
Samen leren, samen werken en samen leven



In tijden van crisis wordt vaak Pavloviaans gereageerd: bezuinigen, snijden, belastingen heffen, of fuseren. Maar de oplossing ligt veel eerder in kleine, nieuwe vormen van samenwerken en -leven.

Dat we in een tijd van crisis leven is duidelijk. We hoeven maar het nieuws te volgen, of de krant erop na te slaan. De berichtgeving toont dat we thans van incident naar incident hollen. In veel publicaties wordt deze crisis, haar aard, oorzaak en gevolgen beschreven. Ook wij doen dit, in ons onlangs verschenen boek, maar we geven ook een perspectief.

Maar eerst de oorzaak van de crisis. De westerse wereld heeft zichzelf jarenlang verrijkt ten koste van andere werelden. Een toplaag van bankiers, captains of industry, speculanten, mensen met een sterrenstatus en bepaalde politici heeft zichzelf onevenredig veel toebedeeld, ten koste van anderen, van natuurlijke bronnen, van milieu en natuur, van de schaarse goede ruimte. Ook in 2011 bleken, ondanks de bancaire crisis nog forse bonussen te worden uitgereikt. Zo kreeg de ING-topman bovenop zijn jaarsalaris 1,25 miljoen euro. Het ongebreideld spenderen kon op den duur niet goed gaan, en nu lijken de klappen in versneld tempo te vallen.

Behalve de financieel-economische crisis is er ook sprake van een maatschappelijke crisis, waarvan de wortels zijn terug te vinden in het derde kwart van de vorige eeuw. Te denken valt aan de toenemende ontkerkelijking, waardoor mensen hun eigen onzekere lotsbestemming moeten construeren, want de belofte van de hemel is weggevallen. De onbelemmerde economische groei heeft geleid tot verkwisting in onze maatschappij en schrijnende tekorten in arme landen. Door de val van de muur werd de aloude vijand van het communistische Oostblok ontmanteld en werd zelfreflectie op de eigen maatschappij noodzakelijker. Door schaalvergroting is de functie van kleine gemeenschappen weggevallen en het individualisme is toegenomen. De emancipatie van minderheden en de opkomst van de multiculturele samenleving leidt tot veel onrust en kan aanzetten tot extremistische denkbeelden. Door deze ontwikkelingen neemt het cynisme en het wantrouwen in de politiek toe.
Daar komt de ongebreidelde marktwerking bij en de neiging van mensen en organisaties om zoveel mogelijk materieel bezit of kapitaal te vergaren. Dat kan het fundament van solidariteit aantasten. Ook het voortdurend wijzen naar anderen of het eisen van directe oplossingen voor individuele problemen door maatschappelijke instituties kan de bodem onder het samenleven wegslaan.

Gelukkig hebben volgens ons crises niet alleen een negatieve uitstraling, ze leiden ook tot het verzetten van de bakens, ze zetten aan tot beweging, zoals in de dialectiek wordt beschreven. Uit een crisis ontstaat vaak een nieuwe weg, of het zoeken naar andere oplossingen. De initiatieven daartoe vinden we meestal niet in de grote wereld, want die reageert doorgaans bijna Pavloviaans defensief: bezuinigen, snijden, belastingen heffen, of fuseren.

Volgens ons moet de oplossing worden gezocht in wat we noemen ‘de kleine wereld’, de directe sociale omgeving. Die kleine wereld gaat zich roeren en initiatieven ontplooien. Het roeren zien we bijvoorbeeld in het protest van mensen die zich aansluiten bij de occupy-beweging tegen de huidige wereldorganisatie. Daarnaast zijn veel mensen in hun eigen directe omgeving solidair actief en constructief bezig. Zo zijn er pleeggezinnen die tijdelijk kinderen opvangen die wegens omstandigheden niet in het eigen gezin kunnen opgroeien. Het wordt door het pleeggezin als een groot goed ervaren dat men een kind een nieuwe kans kan geven. Ook in sportclubs, zoals de voetbalclub zijn veel vrijwilligers actief. Zij willen bijdragen aan de maatschappelijke opvoeding van de jongeren, door ze bewust te maken van sportief gedrag en door zelf het goede voorbeeld te geven. Bij de VoorleesExpress wordt door vrijwilligers voorgelezen aan kinderen in achterstandssituaties. Dit stimuleert niet alleen de taalontwikkeling, ook worden op deze manier contacten gelegd met de ouders, en hun leefwereld kan worden verbreed. Dit zijn voorbeelden die perspectief tonen. Want door samen te werken, samen te leren en samen te leven wordt het sociaal fundament van de samenleving versterkt.

De bovenstaande voorbeelden geven aan dat er nog genoeg veerkracht en daadkracht in de maatschappij is om de maatschappelijke en economische problemen te lijf te gaan. Er is perspectief, als we gezamenlijk zin kunnen geven aan ons bestaan, als we daarbij imperfecties kunnen accepteren, en als we ervaren dat het samen werken en samen leren een meerwaarde geeft die niet door materieel gewin kan worden geëvenaard.

Zowel op het niveau van organisaties, van leidinggevenden als van professionals kan de meerwaarde worden waargemaakt door samenwerking aan te gaan, door op inhoud te sturen in plaats van op procedures en door maatschappelijke opvoeding te herintroduceren en te stimuleren. Zo kunnen we de goede mensen op de goede posities krijgen en daarmee kan een kentering in de grote wereld worden bewerkstelligd. Dat geeft uitzicht op een hoopvolle toekomst.

Boekpresentatie: perspectief op een maatschappij in crisis

Samen leren, samen werken en samen leven




Op maandag 20 december, stipt om twaalf uur ‘s middags is het boek van Raf Daenen en Willem Vermeulen uitgereikt aan Tweede Kamerlid Jeroen Dijsselbloem. Amper fit van het auto-ongeval dat hij twee weken tevoren had heeft Raf Daenen met onverminderd enthousiasme zijn boek gepresenteerd aan studenten, docenten en belangstellenden. Lovende woorden zijn ook gesproken door Lilian Linders, die namens de het instituut Sociale Studies een exemplaar in ontvangst heeft genomen.

Het boek getiteld “Perspectief op een maatschappij in crisis, samen leren, samen werken en samen leven”, vertelt verschillende ervaringsverhalen van mensen die zich stuk voor stuk verdienstelijk maken in de maatschappij. Deze gepassioneerde verhalen bieden inspiratie voor een ieder om in de eigen leefomgeving, de gedachte “de maatschappij dat zijn wij”, uit te dragen. Zo worden er concrete handvatten geboden voor een beter Nederland dat sociaal en bewogen in menselijkheid is.

Daarnaast biedt het boek een maatschappijkritische en onderzoekende blik op onze samenleving op weg naar sociale duurzaamheid. De lezer wordt meegevoerd op reis door de geschiedenis van maatschappelijke bewegingen naar het heden. Het hectische heden, waar veel oude sociale en religieuze verworvenheden lijken te zijn weggevallen biedt in de crisissfeer ook kansen en vraagt om creativiteit en inzet van ons allen.

Het boek is een aanwinst voor de (sociale) professional, de bezorgde burger en betrokken student. Voor iedereen dus. Het was namelijk niet eerder zo gemakkelijk om een goed beeld van onze maatschappij, van onze politieke en economische situatie te krijgen, door enkel een boek te lezen. Geef op basis van de voorbeelden uit het boek betekenis aan het begrip “voorleven” of doe jij dat uit jezelf al? Ontdek het!
Angelique Wissen

Perspectief op een maatschappij in crisis, samen leren, samen werken en samen leven
Boom Lemma Uitgevers, ISBN 9789059317697 paperback 113 pagina’s € 14,50
http://rafdaenen.blogspot.com

Een #perspectief vol 2012

Samen leren, samen werken en samen leven Perspectief op een maatschappij in crisis Zo kan het ook ,alleen gaat sneller, samen delend kom je verder.