Vrijwilligerswerk in de praktijk

Door Zoë Bogaarts

Er is mij gevraagd of ik een stukje wil schrijven over het vrijwilligerswerk wat ik doe. Ik neem namelijk deel aan een mentorproject. Dit project houdt in dat je gekoppeld wordt aan een jongen of meisje uit groep 8.

Het doel is dat je jouw mentorkindje begeleid op weg naar de brugklas en tijdens de brugklas zelf. Je helpt en begeleidt zowel op didactisch als op sociaal/emotioneel niveau. Je neemt als het ware de rol van ‘grote broer/zus’ aan.

De docent van de basisschool geeft aan of een kind baat zou hebben bij een mentor. Dit kan zijn omdat het kind sociaal wat zwakker is, hulp nodig heeft bij bepaalde vakken of omdat het kind in een ‘probleemzone’ zit (hiermee bedoel ik dat wanneer hij/zij de verkeerde mensen tegen zou komen, dat het kind weleens op het verkeerde pad terecht kunnen komen).

In de weken voor de zomervakantie (wanneer het mentorkindje nog in groep 8 zit) is het de bedoeling dat je kennis maakt met hem/haar en zijn/haar familie en tevens een vertrouwensband opbouwt. Je spreekt op regelmatige basis met elkaar af en gaat samen iets ondernemen. Wanneer het kind in de brugklas zit, help je met huiswerk, met problemen op school of met vrienden. Tevens kun je de ouders helpen door bijvoorbeeld mee te gaan naar een ouderavond, het lezen van een brief vanuit school, enz.

Zelf ben ik gekoppeld aan een Turks meisje, Betul. Het is een gezellige, sociale en kletsgrage meid. Ik zie haar anderhalf uur in de week en het gaat heel goed met haar. Voor de aanvang van de zomervakantie hebben wij voornamelijk ontspannende activiteiten met elkaar ondernomen. Dit omdat wij elkaar dan beter konden leren kennen en om zo een band op te bouwen. Ook heb ik in die tijd kennis gemaakt met haar ouders om hen te leren kennen en om ook met hun een vertrouwensband op te bouwen.

Betul en ik gingen in die tijd samen frisbeeën, naar de stad, voetballen of gewoon een beetje kletsen. Ook zijn wij samen naar haar (toen nog) toekomstige school gefietst om zo te kijken hoeveel tijd ze kwijt zou zijn met de rit. Dit hebben we twee keer gedaan. Zo was de route voor haar bekend en zou ze minder zenuwachtig zijn om de eerste keer naar school te fietsen .
We hebben samen haar schoolspullen en boeken gehaald en leerde elkaar steeds beter kennen.

Sinds Betul op de middelbare school zit, spreken we wekelijks met elkaar af. Over het algemeen maken we alleen samen huiswerk en help ik haar met het leren van proefwerken en overhoringen. Maar tussen neus en lippen door merk ik dat Betul mij allerlei vragen stelt over zaken die bij de puberteit horen (vriendjes, uitgaan, vriendinnen, ruzies, enz.). Ze ziet mij daadwerkelijk als een soort grote zus en stelt mij vragen die ze aan haar moeder niet durft te vragen.

Haar ouders zijn erg gastvrij en vragen mij regelmatig of ik blijf eten of nodigen mij uit voor feestdagen (bijvoorbeeld Suikerfeest). Ook krijg ik regelmatig lekkernijen mee naar huis die moeder zelf gebakken heeft.  Ik vind het mooi om te zien dat ik zo met open armen ontvangen wordt in hun huis en dat zij mij ook met hun dochter vertrouwen.

Ik vind het een leerzaam en leuk project. Ik leer over de omgang met een meisje dat aan de begin van haar pubertijd staat, ik leer meer over de Turkse cultuur, ik heb het idee dat ik een klein zusje erbij heb en ik heb het idee dat ik bijdrage lever aan een prettige voortzetting van Betuls middelbare schoolcarrière.

Gesprek met vrijwillige brandweerman over veiligheid

Ik ben niet gelukkig met het sluiten van de post Lage-Mierden. Alles wordt professioneel opgeschaald maar of het daardoor beter wordt, is de vraag.

Natuurlijk heeft het werken vanuit een veiligheidsregio voordelen. Maar als deze professionalisering trend zich door zet dan krijgen we andere problemen. Stel dat je in Reusel een hoogwerker uit Eindhoven moet laten komen dan heeft men daar al die tijd geen voorziening.

De bureaucratie en en de papieren schijnveiligheid slaat ook hier toe.. Weet je de betrokkenheid en inzet die wij als vrijwilligers hebben gaat ook verloren met een louter professionele brandweer.. wij hebben nog onze eigen kazerne nog gebouwd.

Werken met vrijwilligers is voor de overheid voor een dubbeltje op de eerste rij zitten. Weet je wat het is wat weg is, is weg en komt niet meer terug. Stel dat we nu de post Lage-Mierden sluiten en over twee jaar hebben we de mogelijkheid om te werken met kleine operationele teams, dan is het te laat.

Ik snap trouwen niet dat al die professionele brandweer mannen een fulltime baan hebben. We zouden ook kunnen kijken of het brandweerman zijn gekoppeld kan worden met een parttime baan als veiligheid ambtenaar, werken als voorwerker bij de WSD of in de plantsoenen.

Ik bedoel maar er zijn best alternatieven als je wat meer out of the box durft te denken. Als brandweer mensen zijn we heel veel bezig met het opbouwen van routine, maar in de acute nood situatie is het toch vaak improviseren. Wat mij betreft heeft veiligheid alles te maken met betrokkenheid, bevlogenheid en verantwoordelijkheid.

Ouderdom geen probleem maar een kans

Ouderen zijn niet saai en uit de tijd. Natuurlijk willen ouderen niet alles wat we ze voorschotelen. Dat is trouwens maar goed ook. Vanuit gebruiksoogpunt valt er nog veel te verbeteren aan produkten en diensten.

Op de meer sociale terreinen drukken ouderen duidelijk hun stempel. De meest gebruikersvriendelijke dienst is het ouderenwerk. Heel praktisch en functioneel: tafeltje dek je, sociale alarmering, zelf hulp en ondersteuningsgroepen, vrijwillige adviesbureaus, praatgroepen, studieclub's, etc. Al het denkbare en zinvolle is mogelijk. Voor een prikje zit de overheid op de eerste rij. Er is trouwens geen groep die zo goed georganiseerd en actief in de samenleving staat dan de ouderen en hun bonden. Naast kienen, kaarten en koersballen, zijn ouderen ook op andere terreinen actief met woning inventarisatie, ziekenbezoekdienst, computercursussen, belangen behartiging, ouderen en geloven.

Ouderen houden ons alert door dingen te doen en ons in beweging te zetten. Of het nu gaat om de kwaliteit van zorgvoorzieningen, of hoe de balans tussen vrijwilligerswerk en betaald werk moet gevonden worden. Is het niet goed schiks dan maar kwaad schiks. Daar waar zorg niet aansluit op de behoeften van de oudere klant daar nemen de kosten hand over hand toe. Het gaat niet op om de zaken om te draaien en te zeggen dat de zorg aan ouderen onbetaalbaar wordt. De zorg en dienstverlening wordt onbetaalbaar daar waar men de oudere klant niet serieus neemt. WMO gelden ter preventie van erger blijven liggen en worden op gemeentelijk niveau voor andere dingen aangewend. De kans is dan ook heel groot dat op een later tijdstip de verzorgingskosten in een veelvoud toenemen.

Voor de samenleving is het natuurlijk prettig als er veel vrijwilligers actief zijn. Hierdoor kunnen er ook veel activiteiten tegen lage kosten uitgevoerd worden. Maar minstens zo belangrijk is dat de kwaliteit van de dienstverlening toeneemt door de inzet van vrijwilligers.  Oudere vrijwilligers kunnen op een heel informele wijze contact leggen en krijgen deuren open die anders gesloten blijven. Voor de samenleving is het van belang dat mensen niet tussen wal en schip vallen . Door het uitoefenen van vrijwilligers werk blijven ouderen betrokken bij de samenleving, maken deel uit van een netwerk en benutten hun kwaliteiten die anders veel te snel verloren dreigen te gaan.

Ouderen schromen niet om opvoedkundige taken op zich te nemen. Naast hun belangrijke rol als het grootouderschap worden er verhalen verteld en voorgelezen op scholen. Door te vertellen over vroeger en wat hiervan te leren valt kan op een prettige wijze een stuk van onze nabije geschiedenis aan de jeugd overgedragen worden. Belangrijker nog is dat men laat zien hoe het leven geleefd kan worden en welke zingevende momenten hierin opgesloten liggen.

En uiteindelijk dwingen ouderen ons om te gaan met de dood. Hoe moeilijk wij het ermee hebben om afscheid te nemen van onze ouders, niet omdat het sterven onwaardig is, dat is in een enkele situatie slechts het geval. Echter veel meer omdat we vergeten zijn dat de dood bij het leven hoort en we in ons drukke hollen, vergeten zijn dat het om een zinvol bestaan gaat. Goed afscheid nemen is een kunst op zich. Als we met ouderen omgaan leren we iets over ons leven en de functie van de bezinning op het leven.

Nee ik maak me geen zorgen om de ouderen. Zij zorgen over het algemeen goed voor elkaar en voor zichzelf en als dat in mijn ogen niet meer zo goed verloopt is dit vaak eerder een probleem van mezelf dan van de ouderen.

Waar ik me wel zorgen over maak is datgene wat wij als burgers en dienstverleners laten liggen om nog zinvol oud te kunnen worden. Wat ik zeker weet is dat het werken met ouderen boeiend, actief, verantwoordelijk, zorgzaam, lerend en zingevend is.

Ouderen als kracht van de Kempen

Blijven de Kempische ouderen actief en betrokken investeren in hun samenleving!?

‘Meedoen’ is de boodschap. Maar als het om ouderen gaat, gaat de discussie toch vooral over langer werken of (meer) maatschappelijke inzet. Meedoen betekent ook: het onderhouden van sociale contacten, deelnemen aan verenigingen, gebruik maken van de digitale snelweg, kortom: deel uit maken van de samenleving.

Wat kunnen gemeenten en provincie bijdragen aan de participatie van ouderen?

Veel ouderen zijn actief als vrijwilliger en mantelzorger. Opvallend is dat van de 50-plussers die op dit moment geen vrijwilligerswerk of mantelzorg verlenen een groot deel aangeeft dat wel te willen doen als men daarvoor gevraagd zou worden. Voorwaarde is dat er Aansluiting moet zijn bij de persoonlijke motieven. Activiteiten moeten in te passen zijn in de persoonlijke situatie van de potentiële vrijwilliger. Om aan te kunnen sluiten bij wat iemand zou willen doen, wat iemand kan en welke mogelijkheden iemand heeft (bv in tijd), moet worden geïnvesteerd in werving via persoonlijk contact. Voor gemeenten zou het goed zijn om regels en verplichtingen onder de loep te nemen en te beoordelen op noodzakelijkheid en effectiviteit voor het betreffende vrijwilligerswerk.

Mensen zien het zorgen voor elkaar nog steeds als iets vanzelfsprekends: men ‘rolt erin’ als men iemand kent die hulp nodig heeft. Het is dus van belang dat de sociale infrastructuur van een buurt/wijk leidt tot meer onderling contact: het moet weer normaal worden om elkaar ‘te kennen’. Gemeenten kunnen hierbij een rol vervullen door initiatieven op wijk- en buurtniveau te stimuleren. Daarmee valt tegelijkertijd een slag te maken in het tegengaan van eenzaamheid. Wanneer mensen er op uit moeten om sociale contacten te onderhouden lopen ze vaak tegen problemen met vervoer aan. De verschraling van het openbaar vervoer in met name de plattelandsgebieden is voor velen duidelijk merkbaar. Voor de provincie dus een punt van aandacht.

Steeds meer 50-plussers beschikken over een computer. Niet alleen kan de computer worden gebruikt voor het verstrekken van informatie, maar bijvoorbeeld ook om sociale contacten te onderhouden wanneer mensen minder mobiel zijn.

Kortom ouderparticipatie en zorgen voor elkaar de smeerolie van een vitale samenleving, dus blijven investeren in elkaar.